İnanc inancla yan-yana

Dinlər və birgəyaşayış

İslam, xristianlıq və iudaizm — və atəşin qədim irsi — əsrlərdir bir torpaqda qonşuluq edir.

Dinlər

Dini palitra

İnananların böyük əksəriyyəti müsəlmandır, üstəlik Azərbaycan üçün islamın iki istiqamətinin birgəyaşayışı səciyyəvidir: şiəlik (üstünlük təşkil edir) və sünnilik (şimal xalqları arasında yayılıb). Onlar arasında institusional sərhəd zəifdir — ortaq məscidlər və birgə namaz qılmaq nadir hal deyil.

Xristianlıq rus pravoslavlığı, bərpa olunmuş alban-udin kilsəsi (rəsmi olaraq 2003-cü ildə icma kimi bərpa edilib), kiçik katolik icması və protestant icmaları ilə təmsil olunur. İudaizm — yəhudilərin üç icması ilə. Bəhai icmaları var, Atəşgah məbədi isə sönməz atəşin islamaqədərki kultunu xatırladır.

Dinlər

Bir səma altında üç ənənə

İslam

Şiəlik və sünnilik yan-yana; baş məscid — Bakıdakı Təzəpir, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin iqamətgahı.

Xristianlıq

Rus pravoslavlığı, alban-udin kilsəsi (Qafqaz Albaniyasının irsi), katoliklər və protestantlar.

İudaizm

Dağ, aşkenazi və gürcü yəhudiləri; Bakıda və Qırmızı Qəsəbədə fəaliyyət göstərən sinaqoqlar.

Dinlər

Məbədlərin qonşuluğu

Məscidlərin, kilsələrin və sinaqoqların əsrlərlə davam edən qonşuluğu tezisinin əyani təsdiqi var: Bakının mərkəzində müxtəlif dinlərə aid ibadət binaları piyada məsafəsində dayanır; Qırmızı Qəsəbədə sinaqoqlar çayın o tayındakı müsəlman Quba ilə qonşuluq edir; Nic kəndində xristian məbədi müsəlman kəndləri ilə əhatə olunub.

Dürüst qeyd: «münaqişələrin tamamilə olmaması» tezisi rəsmi narrativin bir hissəsidir. Erməni-Azərbaycan münaqişəsi dini deyil, etnosiyasi xarakter daşıyır, lakin icmalararası münasibətlərə təsir edir; bu mövzunu susqunluqla ötüşdürmək deyil, düzgün təqdim etmək daha doğrudur.